Zakwestionowanie umowy B2B może spotkać wiele osób, bo tzw. umowy B2B („przejście” z umowy o pracę na umowę o współpracy w ramach założonej przez pracownika działalności gospodarczej) są bardzo popularnym zjawiskiem zarówno w dużych, jak i małych firmach. Decydując się jednak na zmianę formy współpracy, należy pamiętać o wielu aspektach, aby nie stracić prawa do ubezpieczenia, zasiłków, czy odliczenia wystawionych faktur

Podejmując decyzję o zmianie formy współpracy, należy mieć na względzie ryzyko przekwalifikowania umowy B2B w umowę o pracę lub uznania, że pracownik nie ma tytułu do ubezpieczenia w sytuacji zawnioskowania o zasiłek z ubezpieczeń społecznych.

Wielokrotnie spotkałam się z zakwestionowaniem umowy B2B przez ZUS, jednak mogą to zrobić również inne organy. Nie ma znaczenia, jaki organ podważy taką formę współpracy i z jakiego powodu- konsekwencje zawsze będą takie same.

Historie prawdziwe…

Jeden z przykładów zanegowania takiej formy współpracy dotyczył Pana Jana, który ponad 6 lat współpracował w ramach B2B z firmą marketingową. W styczniu tego roku strony (czyli jego dotychczasowy kontrahent) zdecydowały, że Pan Jan dostanie awans i obejmie stanowisko dyrektora kreatywnego na podstawie umowy o pracę. W związku z tym działalność gospodarcza została zamknięta 31 grudnia 2021 r. Pech chciał, że w kwietniu zdarzył się wypadek i Pan Jan trafił do szpitala. Od tego czasu przebywa na zwolnieniu lekarskim i raczej nie wróci do pracy do końca roku, jako dyrektor nie zarabiał oczywiście minimalnego wynagrodzenia, tylko ok. 25 000 brutto. ZUS uznał więc, że Pan Jan nie podlega ubezpieczeniom od nowego roku z tytułu umowy o pracę, bo według niego umowa została zawarta dla pozoru. Aktualnie Pan Jan nie ma ubezpieczenia ani zasiłku… nie ma też możliwości zgłoszenia się do ubezpieczenia chorobowego z datą wstecz z działalności. Pozostał mu jedynie spór z ZUS, aby otrzymać zasiłek.

Inny przykład dotyczy Pani Justyny, która przez wiele lat pracowała na podstawie umowy o pracę i otrzymywała wynagrodzenie 15 000 złotych brutto. Po powrocie z urlopu macierzyńskiego rozwiązała umowę o pracę i podpisała umowę B2B. Wykonywała te same czynności dla swojego poprzedniego pracodawcy, różnica była tylko jedna- wystawiała za swoją pracę fakturę. ZUS podczas kontroli przyjął, że działalność była pozorna i Pani Justyna podlega ubezpieczeniom dalej jako pracownik.

Bez wątpienia zmiana umowy o pracę na B2B przynosi liczne korzyści dla obu stron, jednak nieprawidłowe przekwalifikowanie umów może rodzić poważne konsekwencje.

Jak zmienić umowę o pracę na B2B – podstawy prawne

Podejmując decyzję o zmianie formy współpracy, należy mieć na względzie ryzyko przekwalifikowania umowy B2B w umowę o pracę lub uznania, że pracownik nie ma tytułu do ubezpieczenia w sytuacji zawnioskowania o zasiłek z ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2015 r. (II PK 189/14), praca określonego rodzaju wykonywana na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, odpłatnie, w miejscu i czasie ściśle wyznaczonym przez pracodawcę wystarczy do stwierdzenia istnienia stosunku pracy. Zatem powyższe 3 elementy przesądzają o tym, że strony łączy stosunek pracy, a nie umowa B2B. Warto pamiętać o tym, że badana jest nie tylko treść umowy, tj. nie wystarczy okazanie jej podczas kontroli. Istotny jest cały proces świadczenia pracy.

Ryzyko przekwalifikowania umowy B2B w umowę o pracę, gdzie pracownik jedynie formalnie prowadzi działalność gospodarczą, ale faktycznie sposób jego pracy nie różni się od stosunku pracy, jest coraz większym ryzykiem z uwagi na liczne kontrole ZUS, które rozpoczęły się po zakończeniu pandemii. Ponadto, jeśli praca była wykonywana na rzecz jednego kontrahenta i były pracownik wystawia tylko jedną fakturę miesięcznie, to organy mają proste zadanie do zakwestionowania takiej formy współpracy.

Jakiś czas temu głośno było o teście przedsiębiorcy, jednak obecne regulacje ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych już umożliwiają weryfikację, czy mamy do czynienia z przedsiębiorcą, czy optymalizacją kosztów pracy. Taką podstawą prawną jest art. 22 § 1 Kodeksu pracy, który stwierdza, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Natomiast art. 5b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych określa, co nie jest działalnością gospodarczą tj.:

1) nie wstępuje element odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat czynności;

2) czynności są wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności;

3) wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Zatem, aby uchronić się przed ryzykiem zakwestionowania umowy B2B, należy samą umowę o współpracę tak skonstruować, aby pozbawić jej części elementów charakterystycznych dla stosunku pracy. Jednakże nie może to być oderwane od faktycznej zmiany zasady wykonywania umów przy przejściu z umowy o pracę na umowę B2B.

Konsekwencje zakwestionowania umowy

Przekwalifikowanie umowy B2B w umowę o pracę lub na odwrót, wiąże się z licznymi konsekwencjami, zarówno dla pracodawcy, jak i samozatrudnionego (pracownika).

W przypadku pracodawcy będzie on musiał zapłacić zaległe składki ZUS, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, udzielić urlopu wypoczynkowego oraz uregulować wszelkie należności związane ze stosunkiem pracy np. premie, nagrody za okres 3 lat wstecz. Ponadto pracodawca straci prawo do pomniejszenia należnego podatku VAT o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez byłego pracownika, co będzie się wiązało z obowiązkiem wykonania stosownych korekt. Przyjmuje się wówczas, że rozliczenie dotychczasowe było nieprawidłowe i należy je skorygować.

Konsekwencje będą również dotkliwe dla pracownika, który prowadził tego typu działalność. W sytuacji zakwestionowania przez ZUS tytułu do ubezpieczenia pracownik będzie musiał wyrejestrować się z ubezpieczeń społecznych, a więc nie będzie miał prawa do wystawienia faktury. Wówczas należy skorygować wszystkie rozliczenia z tego tytułu.

W zależności od rodzaju umowy zawartej z pracodawcą nastąpi nadpłata wynagrodzenia, ponieważ w momencie przekwalifikowania umowy w umowę o pracę należy odprowadzić od tej umowy składki ZUS. Wynika to z faktu, że składki na ubezpieczenie społeczne od umowy o pracę w części są finansowane przez pracodawcę, a w części przez pracownika, zatem pracodawca mógłby żądać od pracownika zwrotu zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez pracownika. Należy zaznaczyć, że wiąże się to oczywiście z korektą każdego miesiąca współpracy.

Decydując się na zamianę umowy, warto przeanalizować wszystkie aspekty takiej współpracy. Bowiem już dziś rozpoczęła się wzmożona aktywność ZUS-u, który ma odpowiednie uprawnienia, aby ją skutecznie podważyć.

Źródła: Forbes.pl (Grupa Onet)
Tags:
  • umowa o pracę
  • podatek dochodowy
  • B2B
  • Prawo
  • formy zatrudnienia
  • praca